Kerk en zerk

De geschiedenis van de kerk begint al in de 9e eeuw, met de St. Maartenskerk, waarvan de fundamenten in de crypte te zien zijn. Deze fundamenten werden bij opgravingen na WOII per toeval ontdekt.

De bouw van de huidige Eusebiuskerk begon in 1452 en duurde ruim een eeuw. Karel van Egmond, hertog van Gelre (1467-1538) was nauw betrokken bij de bouw. Zijn praalgraf bevindt zich op het hoogkoor en behoort tot een van de belangrijkste bezienswaardigheden van deze kerk. 

De Eusebiuskerk was van oorsprong een katholieke kerk. Na de Arnhemse reformatie (ca. 1580) werd de kerk Protestants. 

De personen die in de kerk begraven werden waren oorspronkelijk geestelijken, maar later voornamelijk welgestelde, invloedrijke mensen, vaak erg rijk en soms van adel. Het praalgraf van Karel van Egmond staat op het hoogkoor, de belangrijkste, maar ook ‘duurste’ plek om begraven te worden. Hiervoor moest men wel veel geld betalen. De heer Georg Ripperda, wiens koperen grafkist nog in de crypte te bewonderen is, heeft zelfs zoveel betaald, dat hij ‘eeuwig en altijd’ zou mogen blijven liggen in zijn grafkelder.

In 1782 deed het Arnhemse stadsbestuur een poging om het begraven binnen de stad aan banden te leggen. Dit ging niet zonder slag of stoot, de begrafenis van de eerste de beste overledene buiten de stadsmuren leidde tot een oproer. De vrouw in kwestie werd weer opgegraven en binnen de stadsmuren ter aarde besteld. In 1829 bepaalde koning Willem I dat grote steden voortaan hun doden buiten de stad moesten begraven. Voor geestelijken werd hierop nog een uitzondering gemaakt, er zijn nog vijf graven van predikanten bewaard gebleven. Het Franse bestuur verordonneerde in 1798 om de familie wapens van de zerken te verwijderen. In Arnhem heeft men deze verordening goed gevolgd als we de huidige zerken aanschouwen.

Vaak lieten mensen hun zerken maken tijdens hun leven, dan konden ze erop toezien dat de zerk mooi werd. Men wilde ook zeker zijn van een ‘mooi plekje’ in de kerk, zodat vaak de grafplaats al gekocht werd. Soms liet men de zerk ook al plaatsen bij leven, men liet dan de sterfdatum open. Er liggen nog zerken in de kerk waarop de sterfdatum nog steeds ontbreekt.